"ჩვენ ვკვდებით სიხარულით. ჩვენი სიკვდილი გამარჯვებას მოუტანს საქართველოს" - გაუსამართლებლად დახვრეტილი გმირების ისტორია

საბჭოთა საოკუპაციო პრესა და ოფიციალური უწყებები 1923 წლის მაისში ერთხმად აჭრელდა პროპაგანდისტული ნარატივით, თითქოს ვაკის პარკში დახვრეტილი გენერლები და ოფიცრები ანტანტის აგენტები იყვნენ და საბჭოთა „მშვიდობას“ ემუქრებოდნენ. საოკუპაციო რეჟიმს სურდა, ქართველი სამხედრო ელიტის გმირული თავგანწირვა, ოკუპირებულ სამშობლოში დარჩენა და იატაკქვეშა ანტისაოკუპაციო წინააღმდეგობაში ჩართვა. უბრალო ჯაშუშობად და საბჭოთა რეჟიმის წინააღმდეგ მიმართულ ავანტიურად გაესაღებინა. თუმცა, ისტორიამ ყველაფერს თავისი სახელი დაარქვა. გიყვებით 1923 წელს ვაკის პარკის ტერიტორიაზე დახვრეტილ ეროვნულ გმირებზე.

დავიწყოთ იმით, თუ რაში მდგომარეობდა საბჭოთა რუსეთისა და მისი მარიონეტი რეჟიმის მიერ 1921 წლის გაზაფხულზე საქართველოში ოკუპაციით შემოტანილი „მშვიდობა.“ იმ უსასტიკესი რეალობის აღსაქმელად ფასდაუდებელ დახმარებას გვიწევს 1925 წლის 19 მაისით დათარიღებული ისტორიული დოკუმენტი — კერძოდ, საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტის საგანგებო გზავნილი ერთა ლიგისადმი:

„რუსეთის საოკუპაციო მთავრობამ, ქართველი ხალხის ნების სრული უგულებელყოფით, ქვეყნიდან გააძევა კანონიერი პარლამენტი, გააუქმა ეროვნული ჯარი, ხოლო ქართული ფული მიმოქცევიდან საერთოდ ამოიღო. საოკუპაციო რეჟიმი ყოველგვარი სასამართლოს გარეშე, დაუნდობლად ხვრეტს მოწინავეებს საზოგადოების ყველა ფენიდან. ციხეები გადავსებულია მუშებით, მოსწავლეებით, სტუდენტებითა და პედაგოგებით.“

დამოუკიდებლობის კომიტეტი ერთა ლიგას საგანგაშო სტატისტიკას ატყობინებდა: ოკუპაციის მხოლოდ პირველი ორი წლის განმავლობაში (1923 წლამდე), ბოლშევიკურ რეჟიმს საქართველოში უკვე დახვრეტილი ჰყავდა 4 000 პატრიოტი, მათ შორის ის გმირებიც, რომლებიც 1923 წლის 20 მაისს ვაკის პარკის ტერიტორიაზე გაუსამართლებლად დახვრიტეს:

კონსტანტინე ნიკოლოზის ძე აფხაზი — გენერალი, სამხედრო ცენტრის ხელმძღვანელი;

ალექსანდრე სიმონის ძე ანდრონიკაშვილი — გენერალი;

ვარდენ გრიგოლის ძე წულუკიძე — გენერალ-მაიორი;

გიორგი ნიკოლოზის ძე ხიმშიაშვილი — პოლკოვნიკი;

როსტომ ილიას ძე მუსხელიშვილი — პოლკოვნიკი;

ალექსანდრე მიხეილის ძე მაჭავარიანი — პოლკოვნიკი;

ელიზბარ ზაქარიას ძე გულისაშვილი — პოლკოვნიკი;

სიმონ ლევანის ძე ბაგრატიონ-მუხრანელი — როტმისტერი;

ფარნაოზ ლევანის ძე ყარალაშვილი — როტმისტერი;

ნიკოლოზ მიხეილის ძე ზანდუკელი — უმცროსი ოფიცერი

ივანე გრიგოლის ძე ქუთათელაძე — ოფიცერი

ლევან ირაკლის ძე კლიმიაშვილი — ოფიცერი

დიმიტრი ნიკოლოზის ძე ჩრდილელი — ოფიცერი

იასონ მათეს ძე კერესელიძე — ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის სამხედრო კომისიის წევრი

სიმონ იაგორის ძე ჭიაბრიშვილი — დამოუკიდებლობის კომიტეტის წევრი

სამხედრო ცენტრი: იატაკქვეშა ფრონტი ოკუპანტის წინააღმდეგ

საბჭოთა ოკუპაციის პირველივე დღეებიდან წინააღმდეგობის ჯგუფები მთელ ქვეყანაში იყო გაშლილი. 1922 წლიდან საიდუმლოდ მოქმედებდა „დამოუკიდებლობის კომიტეტი“ (დამკომი), რომელიც აერთიანებდა პირველი დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების ყველა წამყვან პოლიტიკურ პარტიას. კომიტეტს შექმნილი ჰქონდა მძლავრი იატაკქვეშა ორგანიზაციები და გამოხატავდა ქართველი ხალხის ურყევ ნებას — ებრძოლა დამპყრობლის გასადევნად, სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობისა და დემოკრატიული წყობის დასაბრუნებლად. ამ საერთო ეროვნულ წინააღმდეგობის მოძრაობაში განსაკუთრებული დატვირთვა და სამხედრო ძალა ჰქონდა პატრიოტი ოფიცრებისა და გენერლების მიერ დაფუძნებულ „სამხედრო ცენტრს“.

აი, სიტყვები, რომლებიც სამშობლოდან გადახვეწილმა ეროვნულმა გმირმა, ქაქუცა ჩოლოყაშვილმა მიუძღვნა „სამხედრო ცენტრის“ დახვრეტილ წევრებს, მათი მოწამეობრივი სიკვდილის მეორე წლისთავზე:

„ჩვენ ვკვდებით სიხარულით, რადგან ღირსნი გავხდით სამშობლოს სამსხვერპლოზე ზვარაკად მიტანისა, ჩვენი სიკვდილი გამარჯვებას მოუტანს საქართველოს' — ეს იყო უკანასკნელი სიტყვები ჩვენი სათაყვანებელი კოტე აფხაზის, ალექსანდრე ანდრონიკაშვილის, ვარდენ წულუკიძის. ასეთი ყოფილა მუდამ უკანასკნელი სიტყვები ჩვენი საამაყო გმირებისა. ეს წმინდა ანდერძი გვეძახის.“

იუნკერის დღიურები: მეტეხის ციხის ქრონიკები

მეტეხის საპყრობილეში გამომწყვდეული ახალგაზრდა იუნკერის დღიურები საზარელ, თუმცა ამავდროულად საამაყო ამბებს ინახავს. ავტორი, რომელიც სამხედრო ცენტრის წევრებს შორის დახვრეტულ გიგო ხიმშიაშვილის ძმა იყო, აღწერს გვიან ღამით როგორ გაიყვანეს დასახვრეტად პოლკოვნიკი ალექსანდრე მაჭავარიანი. გაყვანის მოწმე გამხდარა, როცა ყველაფრისთვის საკუთარი საკნის კარის ჭუჭრუტანიდან უყურებია.

„კომენდანტი უხეშად მიადგა საკანს: 'რა დროს დაკითხვაა!' — დაიყვირა პოლკოვნიკმა მაჭავარიანმა და მშვიდად, აუღელვებლად დაიწყო ჩაცმა. ჯალათებს ნებაც კი არ მისცა, ხელი მოეკიდებინათ მისთვის. საკნიდან გამოვიდა და მედიდური, მხიარული მარშის სტვენით გაიარა საპატიმროს გრძელი დერეფანი.

სიკვდილის წინ პოლკოვნიკ მაჭავარიანს ჯალათებისთვის თვალებში ჩაუხედავს და უთქვამს: „ჩვენ არ ვაპირებდით თქვენს დანდობას და არც თქვენგან მივიღებთ ლმობიერებას!“

ყოველ 20 მაისს საქართველოში ვიხსენებთ ალექსანდრე მაჭავარიანს და მასთან ერთად საქართველოსთვის და თავისუფლებისთვის დახვრეტილ გმირებს, უდრეკებს, ალალ-მართლებს, სამშობლოს შეწირულებს. საბჭოთა ეპოქის საქართველოში მათი ხსენება აკრძალული იყო. იბრძოლეს საქართველოსთვის, მოკვდნენ საქართველოსთვის.

დიდება მათ ხსოვნას.