დამბალხაჭო - ბუნებრივი ანტიბიოტიკი, რომელსაც მწყემსები იმუნიტეტის გასაძლიერებლად მიირთმევდნენ

"ქართული „ანტიბიოტიკი“, რომელსაც იუნესკო იცავს. იცოდით, რომ საქართველოში არსებობს საკვები, რომელსაც ოფიციალურად აქვს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი?" - წერს ალექს კეზევაძე ფეისბუქში.

ის საუბრობს დამბალხაჭოზე, როგორც ჩვენი ორგანიზმისთვის ძალზე სასარგებლო პროდუქტზე, რომელსაც მწყემსები, ფშავში, ფილტვების გასაკაჟებლად მიირთმევდნენ.

"სანამ მსოფლიო ფრანგულ „როკფორსა“ და იტალიურ „გორგონძოლაზე“ გიჟდება, ფშავის მთებში, საუკუნეების წინ, გამოიგონეს რაღაც ბევრად უფრო უნიკალური - დამბალხაჭო.
ეს არ არის უბრალოდ ყველი. ეს არის ნამდვილი ქართული ფენომენი, რომელსაც რამდენიმე მიზეზის გამო უნდა იცნობდეთ:

„ქართული პენიცილინი“ - ძველად ფშავლები დამბალხაჭოს სამკურნალოდ იყენებდნენ. მასზე გაჩენილი კეთილშობილი ობი (Penicillium) ბუნებრივი ანტიბიოტიკია. ამბობენ, რომ მწყემსები მას ფილტვების ანთების საწინააღმდეგოდ და იმუნიტეტის გასაძლიერებლად მიირთმევდნენ.
დამზადების რიტუალი — ტრადიციული ყველის მომზადება ბევრად მეტია, ვიდრე რძის დამუშავება. რძე კოაგულირდება და ხაჭო გამოყოფს შრატს. მიღებულ ხაჭოს ფორმებად აწყობენ, მარილით ავსებენ. შემდეგ ყველი გრილ, სტაბილურ გარემოში ინახება, ქვევრებში ან მიწაში, სადაც ნელ‑ნელა დარბილდება. ამ პროცესში ყალიბდება მისი უნიკალური ტექსტურა და გემო. საბოლოო პროდუქტი არა მხოლოდ საკვებია, არამედ ნამდვილი ხელოვნებაა.

სახელმწიფო დაცვის ქვეშ, 2014 წელს, დამბალხაჭოს დამზადების ტექნოლოგიას, არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა.
ეს არის გემო, რომელიც ან გაგიჟებს და გიყვარდება პირველივე გასინჯვაზე ან საერთოდ ვერ უგებ. შუალედი არ არსებობს.
თქვენ თუ გაგისინჯავთ ნამდვილი, ფშაური დამბალხაჭო? და საერთოდ, გიყვართ ობიანი ყველი?" - წერს ალექს კეზევაძე.

***

ესეც დამბალხაჭოს ხინკლის რეცეპტი ფშაურად:

ინგრედიენტები:

1. პურის ფქვილი – 1,5 კგ
2.დამბალ ხაჭო – 500 გრ
3. წყალი და მარილი საჭიროებისამებრ.

მომზადების წესი:
1. დააყარეთ მარილი ფქვილს და დაასხით ცივი წყალი, მოზილეთ მაგარი ცომი.
2. დამბალხაჭო გახეხეთ ან დაჭერით.
3. მომზადებული ცომი გააბრტყელეთ და დაჭერით რგოლებად.
4. დაჭრილი რგოლები გააბრტყელეთ,სუფრის კოვზით ჩადეთ გულში გახეხილი დამბალხაჭო და შეახვიეთ.
5. ჩაყარეთ მარილი ხინკლის მოსახარშ წყალში, მოხვეული ხინკლები ჩაყარეთ ამობრუნებულად ადუღებულ წყალში და მოხარშეთ.
6. როდესაც ამოტივტივდება ხინკალი, გააჩერეთ კიდევ რამდნიმე წუთი და დამბალხაჭოს ხინკალიც მზადაა.