როგორ მუშაობს ალგორითმი, რომელიც შენს აზრებს კითხულობს?

წარმოიდგინე სცენარი: მეგობართან ერთად ყავას სვამ და სასხვათაშორისოდ ახსენებ, რომ კაიაკინგით დაინტერესდი. საღამოს, სახლში დაბრუნებული, სმარტფონს ხელში იღებ, სოციალურ ქსელებს ხსნი და ბუმ! - შენი საინფორმაციო ზოლი სავსეა კაიაკების, მთის მდინარეებისა და სპორტული ეკიპირების ვიდეოებით.

ამ მომენტში ტანში უცნაური ჟრუანტელი გივლის და გებადება ლოგიკური კითხვა: „ტელეფონი ფარულად გვისმენს, თუ ალგორითმმა პირდაპირ ჩემი აზრების კითხვა ისწავლა?“

მოდი, დავმშვიდდეთ: ტელეფონი მიკროფონით არ გვისმენს (ეს უზარმაზარ ენერგიასა და მონაცემთა ბაზებს მოითხოვდა, რასაც შენი სმარტფონის ელემენტი მალევე შეამჩნევდა). რეალობა ბევრად უფრო საინტერესო და, გარკვეულწილად, უფრო მისტიკურიცაა: ალგორითმს ჩვენი მოსმენა არც სჭირდება. ის უბრალოდ გენიალური ციფრული ფსიქოლოგია.

როგორ ახერხებენ პლატფორმები ჩვენი ფარული სურვილების გამოცნობას? მოდი, ავხადოთ ფარდა მათ ანატომიას…

რეალურად, რას ხედავს ალგორითმი, როცა შენ სქროლავ? ჩვენთვის სოციალური ქსელები გართობის საშუალებაა, ალგორითმისთვის კი - მონაცემთა მოპოვების უწყვეტი ლაბორატორია. ყოველი წამი, რომელსაც ეკრანთან ატარებ, ინფორმაციაა. სისტემა აკვირდება არა მხოლოდ იმას, თუ რას აკლიკებ, არამედ ბევრად უფრო ნიუანსურ დეტალებს:

• ყურების დრო ყველაზე მნიშვნელოვანი მეტრიკაა. თუ ვიდეოს ბოლომდე უყურე, ან, მით უმეტეს, ორჯერ დაატრიალე, ალგორითმი ამ თემას „მწვანე შუქს“ უნთებს.
  
  
• თუ სქროლვისას უცებ თითი ოდნავ შეანელე, რათა რომელიმე კადრისთვის თვალი შეგევლო, თუნდაც არ მოგეწონებინა, სისტემამ უკვე ჩაინიშნა: „ამ თემამ მისი ვიზუალური ყურადღება მიიპყრო“.
  
  
• თუ გახსენი კომენტარები, რათა სხვების აზრი წაგეკითხა, დააჭირე გაზიარების ღილაკს, თუნდაც მერე გადაფიქრების გამო არავისთვის გაგიგზავნია - ეს ყველაფერი ალგორითმისთვის შენი ინტერესის პირდაპირი დასტურია.

ახლა კი, მივადექით მთავარ ჯადოქრობას, რომელიც „აზრების კითხვას“ ჰგავს. ამ მექანიზმს კოლაბორაციული ფილტრაცია ჰქვია და ის შემდეგნაირად მუშაობს:

სისტემა პოულობს მომხმარებელთა ჯგუფებს, რომელთა ციფრული ქცევა თითქმის იდენტურია შენი ქცევისა. მაგალითად, თუ შენ და კიდევ 50 000 მომხმარებელს ზუსტად ერთნაირი გემოვნება გაქვთ 99 საკითხში (ერთნაირ ვიდეოებს უყურებთ, ერთნაირ მუსიკას უსმენთ, ერთსა და იმავე დროს აქტიურდებით), ალგორითმი თქვენ ერთ „ციფრულ კლასტერში“ გაერთიანებთ.

თუ ამ 50 000 ადამიანის უმრავლესობამ მოულოდნელად დაიწყო კაიაკინგის შესახებ ვიდეოების ყურება, მაგალითად, სეზონის დაწყების გამო, ალგორითმი ავტომატურად ვარაუდობს, რომ ეს თემა შენც დაგაინტერესებს. შენ ჯერ კიდევ ფიქრის პროცესში ხარ, ალგორითმმა კი, შენი „ციფრული ტყუპისცალების“ ქცევაზე დაყრდნობით, უკვე ზუსტად იცის, რა იქნება შენი შემდეგი ნაბიჯი.

მივუბრუნდეთ სოციალური ქსელების გიგანტებს - Tiktok-სა და Youtube-ს… მიუხედავად იმისა, რომ მიზანი ერთი აქვთ, რაც შეიძლება დიდხანს დაგტოვონ პლატფორმაზე, მათი ალგორითმული ანატომია და სტრატეგია მაინც განსხვავდება:

• TikTok-ის ალგორითმი უკიდურესად აგრესიული და დინამიურია. მას არ აინტერესებს, ვინ არიან შენი მეგობრები ან რეალურ ცხოვრებაში რა გქვია. მას აინტერესებს შენი „აქ და ამჟამად“ განწყობა. TikTok გთავაზობს აბსოლუტურად განსხვავებულ ვიდეოებს და სულ რამდენიმე წუთში, შენი ყურების დროის მიხედვით, მომენტალურად ადგენს შენს მიმდინარე ფსიქოტიპს.
  
  
• YouTube-ის ნეირონული ქსელები აქცენტს აკეთებენ ე.წ. „კმაყოფილების ინდექსზე“. მისი მიზანია არა უბრალოდ უაზროდ გაყურებინოს მოკლე კლიპები, არამედ შეგირჩიოს გრძელი, ღრმა კონტენტი, რომელიც შენს გრძელვადიან ჰობის ან ინტერესებს პასუხობს.
  
  

საინტერესო ფაქტია, რომ ალგორითმები იმდენად განვითარდნენ, რომ მათ შეუძლიათ იწინასწარმეტყველონ ადამიანის დეპრესიის საწყისი ფაზა, დაშორების შემდგომი პერიოდი ან სამსახურის შეცვლის სურვილი იმაზე ადრე, სანამ ადამიანი ამას საკუთარ თავს გამოუტყდება - მხოლოდ და მხოლოდ მუსიკის ტემპისა და ვიდეოების სქროლვის სიჩქარის ცვლილებით.

საბოლოო ჯამში, ალგორითმი არც ჯადოქარია და არც უცხოპლანეტური ტექნოლოგია. ის არის გიგანტური, უზადოდ მომუშავე ციფრული სარკე. ის უბრალოდ ირეკლავს ჩვენსავე ინტერესებს, შიშებს, ფარულ სურვილებსა და სისუსტეებს. ჩვენ მას ყოველდღიურად თავადვე ვკვებავთ ჩვენი ყურადღებით.

შემდეგ ჯერზე კი, როდესაც საინფორმაციო ზოლში ისეთ ვიდეოს შეხვდები, რომელიც თითქოს შენი ტვინიდან ამოიღეს, ნუ შეგეშინდება. უბრალოდ გაიღიმე და ჰკითხე საკუთარ თავს: „ჩემმა რომელმა ციფრულმა ნაბიჯმა მოიყვანა ეს ვიდეო აქ?“