ქვრივი ზურიკოს ისტორია - მსოფლიო პრემიერა

რეჟისორ ლევან კოღუაშვილის ფილმი „გურია“ ოსკარზე საერთაშორისო მხატვრული ფილმის კატეგორიაში იბრძოლებს.

დღეს, 9 სექტემბერს კი, ვენეციის კინოფესტივალის „Spotlight“-ის სექციაში ამ ფილმის მსოფლიო პრემიერა შედგება.

შავ-თეთრი ტრაგიკომედია, რომლის მოქმედებაც დასავლეთ საქართველოს გურიის რეგიონში ვითარდება, 45 წლის ქვრივი ფერმერი ზურიკოს ისტორიას მოგვითხრობს, რომელიც სიყვარულის და თხილის სამართლიანი ფასის პოვნას ცდილობს.

„გურია“ ქართული კინოსაპროდიუსერო კომპანია „იბერიკას“, შვეიცარიული კინოთეატრ „სინევორკსის“, ლუქსემბურგული კინოთეატრ „ტარანტულის“ და ბულგარული კინოფესტივალ „არტფესტის“ კო-პროდუქციაა. ფილმის მხარდაჭერა უფრო შორსაც ვრცელდება, მათ შორის, თურქეთის კულტურისა და ტურიზმის სამინისტროს, ნორვეგიის კინოფონდის „სორკონდის“ და საუდის არაბეთის წითელი ზღვის ფონდის ფარგლებში.

ეს რეჟისორის მეოთხე სრულმეტრაჟიანი ფილმია. ლევანის წინა ფილმებია - „ქუჩის დღეები“ (2010), რომელმაც როტერდამის კინოფესტივალზე „ვეფხვის ჯილდო“ მოიპოვა; „ბრმა პაემნები“ (2013), რომელმაც აბუ დაბის კინოფესტივალზე ჟიურის სპეციალური ჯილდო მოიპოვა, და „ბრაიტონი მე-4“ (2021), რომელმაც ტრიბეკასა და კოტბუსის კინოფესტივალებზე პრიზები მოიპოვა.

ქართველი რეჟისორის ინტერვიუ პრემიერამდე „Variety“-მ ჩაწერა.

- თქვენი ფილმი შვიდი ქვეყნის კო-პროდუქციაა. როგორ დააინტერესეთ ამდენი მხარე?

ლევან კოღუაშვილი: ძირითადად, ამდენი მხარის მოზიდვის იდეა დაფინანსებიდან წამოვიდა. ბევრი თანაპროდიუსერის ძებნა მოგვიწია. ჩვენს შემთხვევაში, ცოტაოდენ ფულს სხვადასხვა ადგილიდან იღებთ. რა თქმა უნდა, უფრო რთულია წარმოების მართვა, როდესაც ამდენი ადამიანია ჩართული, მაგრამ მეორეს მხრივ, ეს ძალიან საერთაშორისო გადამღებ ჯგუფს ქმნის. გყავთ ხმის ოპერატორი შვეიცარიიდან, მემონტაჟე ლუქსემბურგიდან... ეს სახალისოა.

ძალიან მადლიერი ვიყავი, რომ ხალხი დაინტერესდა გურიაში მეგობრობისა და სიყვარულის შესახებ ამ გიჟური ისტორიით. საუდის არაბეთი კი ბოლო მომენტში ჩაერთო. ჩვენ ჯერ კიდევ ვაგროვებდით თანხებს რამდენიმე გადაღებისთვის, ფილმი წითელი ზღვის ინდუსტრიულ პარკში წავიღეთ და 20 წუთი ვაჩვენეთ. იქ რამდენიმე ჯილდო მოვიგეთ და ასე შემოგვიერთდნენ საუდელი თანაპროდიუსერები. ეს მართლაც დიდი დახმარება იყო, თან ბოლო მომენტში.

- შეგიძლიათ ფილმის თანასცენარისტზე ისაუბროთ?

- ბორისი ჩემი პროფესორი იყო ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის სამაგისტრო პროგრამაზე. ჩვენ საბოლოოდ დავმეგობრდით და სკოლის შემდეგ ერთად ვმუშაობდით. ჩვენს შორის ასაკობრივი სხვაობაა (ის ახლა თითქმის 80 წლისაა), მაგრამ თანამშრომლობა ჩემი პირველი ფილმის გადაღების დროს დავიწყეთ და მას შემდეგ გრძელდება.

ასე ვმუშაობთ: მე მასალა, ქართული სცენები, ცხოვრებისეული სიტუაციები, პერსონაჟების მონახაზები მიმაქვს და ვმსჯელობთ, რა ვქნათ, როგორ შევკრათ ისტორია. ყველაზე მნიშვნელოვანია ძლიერი სცენების ქონა. გჭირდება რამდენიმე ძალიან ძლიერი, კინემატოგრაფიული სცენა და დანარჩენი შეიძლება მათ გარშემო ააწყო. ამიტომ, მე ამაზე ვარ ორიენტირებული.

ბორისი შესანიშნავად აწყობს და აგებს მასალას. ის ამ მხრივ ძალიან კარგი მასწავლებელია, ისტორიის განვითარების ლოგიკის შესახებ და სწორედ ეს ვისწავლე მისგან. ძალიან მომეწონა მისი გაკვეთილები, იმ თვალსაზრისით, თუ როგორ ადგენს სტრუქტურას.

- 90-იანი წლების საქართველოსა და გურიის შესახებ რა გვეტყვით? ამბავი თანამედროვეობაში როგორ ჩაჯდა? რა შეიცვალა ამ სამყაროში?

- ძალიან მომწონს საქართველოს პროვინციები, რადგან მათში ჯერ კიდევ ავთენტური განცდაა. დიდი ქალაქები ახლა ყველგან ერთმანეთს ჰგავს, მაგრამ პროვინციებს თავისი ელფერი აქვთ და განსაკუთრებით, გურიას ძალიან ძლიერი ხასიათი აქვს. ასე რომ, ეს უკვე სადღაც ჩემს გონებაში იყო.

შემდეგ შემთხვევით წავიკითხე წიგნი „გურული დღიურები“. ის მელანქოლიური იყო, იმდროინდელი სიღარიბისა და იუმორის შესახებ, მაგრამ მასში ნამდვილი ისტორია არ იყო, უბრალოდ ბიჭი იხსენებდა ბავშვობას. მომეწონა ატმოსფერო, ამიტომ დავურეკე ავტორს, გიორგი კეკელიძეს და ვკითხე, ჰქონდა თუ არა კონკრეტული ისტორია. მას არ ჰქონდა, მაგრამ შემომთავაზა, ერთად წავსულიყავით გურიაში და გვენახა, რას ვიპოვიდით.

იქ დაახლოებით ორი ან სამი თვე გავატარე. როგორც კი ვიგრძენი, რომ საკმარისი მასალა მქონდა, ყველაფერი ბორისთან წავიღე და დაახლოებით სამ დღეში ისტორიის, სიუჟეტის ფორმა მივიღეთ.

- თქვენი ნამუშევრები, როგორც წესი, სოციალურს, ყოფითი ცხოვრების და კომედიის ხაზს მოიცავს. რა გიზიდავთ ამ ადგილას, სიბნელეში სინათლის პოვნაში?

- შესაძლოა, რამდენიმე რამ, მაგრამ ძირითადად, ასე ვხედავ ცხოვრებას. ტრაგიკულ მომენტებსაც კი არ აღვიქვამ სრულ ტრაგედიად; ცხოვრება ყოველთვის განზომილებებითაა სავსე. ირონიისა და იუმორის შემოღებით, ტრაგიკულ ისტორიას ნაკლებად ტრაგიკულს არ ხდით. ის უბრალოდ სხვა შეგრძნებას იძენს, უფრო ადამიანური ხდება და უფრო ადვილად აღსაქმელი.

ეს ასევე ისტორიას ერთგვარ სიმსუბუქესა და ლირიზმს სძენს, რაც მე მიყვარს. მე მჯერა, რომ ტრაგედია და დრამა გარკვეული კომედიით უნდა მოყვე.

ცდილობ, ყველაზე ბნელ, ყველაზე დრამატულ სიტუაციაშიც კი იპოვო მსუბუქი იუმორი. ეს ასევე კლიშესთან მუშაობის ერთ-ერთი გზაა: როდესაც პოსტსაბჭოთა ქვეყანაში 90-იან წლებზე ფიქრობ, ძალიან ბნელ ფილმს წარმოიდგენ, არა? მაგრამ მე ვფიქრობ, რომ ესეც კლიშედ იქცა და მის წინააღმდეგ მუშაობა თავისთავად გამოწვევაა. ასევე, ქართული ხასიათი მარტივი არ არის. იმ პერიოდში ქართული ცხოვრება უკიდურესად რთული იყო, მაგრამ მასში ერთგვარი აბსურდიც იყო, ხიბლიც კი. ფილმებს, რომლებიც მიყვარს, ეს თვისება აქვთ. ეს ყველაფერი ტრაგედიებზე მოთხრობილი კომედიებია. ეს ძალიან ტრაგიკული ისტორიაა, მაგრამ მისი მოყოლა კომედიითაა სავსე.

- შეგიძლიათ გვიამბოთ პერსონაჟების მიერ შესრულებული სიმღერების შესახებ?

- საქართველოს ხალხური სიმღერის ძალიან ძლიერი ტრადიცია აქვს. ქართული სიმღერა პოლიფონიურია. ჩვეულებრივ, სამი ხმაა, მაგრამ რეგიონის მიხედვით, ზოგიერთ სიმღერას ხუთი, ექვსი, ზოგჯერ შვიდი ნაწილი აქვს. ეს ძალიან რთულია, ერთგვარად, თითქმის სტრავინსკის მსგავსი.

თუ ყურადღებით მოუსმენთ, ეს არის აბსოლუტური იმპროვიზაცია, რომელსაც ასრულებენ ადამიანები, რომლებსაც ფორმალური მუსიკალური განათლება არ აქვთ, უბრალოდ გლეხები იმპროვიზაციას ასრულებენ, მაგრამ უაღრესად ორიგინალურ მუსიკას ქმნიან.

სიმღერა ასევე ქართული კულტურის ძალიან დიდი ნაწილია, უფრო ფართოდ, ქართული ვახშმების, რომლებსაც "სუფრას" ვუწოდებთ, როდესაც ხალხი სუფრის გარშემო იკრიბება.

მე გავიზარდე ოჯახში, სადაც ხშირად გვქონდა ასეთი ვახშმები, 20 ან 30 ადამიანი მოდიოდა სახლში, სვამდა ღვინოს და მღეროდა. ასე რომ, "გურიისთვის" გავიცანი ძალიან საინტერესო კომპოზიტორი, ფოლკლორული ცენტრის ხელმძღვანელი, რომელიც ტრადიციულ ხალხურ მუსიკოსებთან მუშაობს. ვუთხარი, რომ მინდოდა ქართული ტრადიციის მიხედვით რაღაც გამეკეთებინა, მაგრამ სხვაგვარად მივუდექი, არა პოლიფონიურს, არამედ ერთი ხმის სტილს, რადგან ერთი ხმა ჩემთვის უფრო ინტიმური იყო. ის თავად გურიიდანაა, ამიტომ მიხვდა, რასაც ვგულისხმობდი.