ოზემპიკი ბიპოლარული აშლილობის სამკურნალოდ

მედიკამენტები, რომლებმაც ბოლო წლებში დიაბეტისა და ჭარბი წონის მკურნალობაში მნიშვნელოვანი ცვლილებები შეიტანა, შესაძლოა ფსიქიკური ჯანმრთელობის კუთხითაც საინტერესო პოტენციალს ფლობდეს.

ახალი კვლევა აჩვენებს, რომ სემაგლუტიდის გამოყენება ბიპოლარული აშლილობის მქონე ადამიანებში ფსიქიატრიულ კლინიკაში მოხვედრის ნაკლებ რისკთან იყო დაკავშირებული.

საუბარია GLP-1 რეცეპტორის აგონისტების ჯგუფის პრეპარატებზე, რომელთა შორისაა სემაგლუტიდი - მოქმედი ნივთიერება, რომელიც ფართო საზოგადოებისთვის ძირითადად Ozempic-ისა და Wegovy-ის სახელებითაა ცნობილი.

კვლევა 2026 წლის ივნისში სამეცნიერო ჟურნალ Acta Psychiatrica Scandinavica-ში გამოქვეყნდა. მასში მონაწილეობდა 14 694 ადამიანი ბიპოლარული აშლილობით, რომლებიც დიაბეტის საწინააღმდეგო მედიკამენტებს იღებდნენ.

მათგან 5 200-ს კვლევის პერიოდში GLP-1 ჯგუფის პრეპარატი ჰქონდა გამოყენებული. ჰოსპიტალიზაციის რისკი 21%-ით ნაკლები აღმოჩნდა.

კვლევის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი თავისებურება იყო ის, რომ მეცნიერები ერთმანეთს მხოლოდ სხვადასხვა პაციენტებს არ ადარებდნენ. ისინი ერთი და იმავე ადამიანის ცხოვრების სხვადასხვა პერიოდებს აკვირდებოდნენ.

პერიოდს, როდესაც პაციენტი სემაგლუტიდს იღებდა, და პერიოდს, როდესაც GLP-1 პრეპარატს არ იყენებდა. შედეგების მიხედვით, სემაგლუტიდის მიღების პერიოდში ნებისმიერი მიზეზით ფსიქიატრიული ჰოსპიტალიზაციის რისკი 21%-ით ნაკლები იყო.

როგორ შეიძლება წონისა და დიაბეტის პრეპარატი ტვინზე მოქმედებდეს?

GLP-1 რეცეპტორის აგონისტების მთავარი დანიშნულება სისხლში გლუკოზის რეგულირება, მადის შემცირება და სხეულის წონის კონტროლია. თუმცა ბოლო წლების კვლევები აჩვენებს, რომ GLP-1-ის რეცეპტორები მხოლოდ საჭმლის მომნელებელ სისტემასა და პანკრეასში არ გვხვდება. ისინი ტვინის იმ უბნებშიც არის წარმოდგენილი, რომლებიც ემოციების, სტრესის, მოტივაციისა და კოგნიტიური ფუნქციების რეგულირებაში მონაწილეობს.

მეცნიერები რამდენიმე შესაძლო მექანიზმს განიხილავენ. ექსპერიმენტული მონაცემებით, GLP-1 რეცეპტორებზე მოქმედებამ შესაძლოა:

• შეამციროს ნეიროანთება და ოქსიდაციური სტრესი;
• გააუმჯობესოს თავის ტვინში ინსულინის სიგნალიზაცია;
• გავლენა მოახდინოს ნეირონების პლასტიკურობასა და ფუნქციაზე;
• ხელი შეუწყოს მიტოქონდრიების მუშაობას;
• იმოქმედოს სტრესზე პასუხისმგებელ სისტემებსა და ნეიროტრანსმიტერების რეგულაციაზე.

ბიპოლარულ აშლილობასთან კი მეტაბოლური დარღვევები, ანთებითი პროცესები და ოქსიდაციური სტრესი არაერთ კვლევაშია დაკავშირებული.

სწორედ ამიტომ GLP-1 პრეპარატების შესაძლო ფსიქიატრიული ეფექტი დღეს მეცნიერებისთვის განსაკუთრებით აქტუალური მიმართულებაა.

სემაგლუტიდის ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე შესაძლო ეფექტს სხვა კვლევებიც სწავლობს.

ამ ეტაპზე სემაგლუტიდი ბიპოლარული აშლილობის სამკურნალო პრეპარატი არ არის და ახალი კვლევა არ ნიშნავს, რომ მან უნდა ჩაანაცვლოს განწყობის სტაბილიზატორები ან სხვა დადგენილი ფსიქიატრიული მკურნალობა.

თუმცა თითქმის 15 000 ადამიანის 15-წლიანი მონაცემების ანალიზი კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი მინიშნებაა, რომ GLP-1 პრეპარატების მოქმედება შესაძლოა მხოლოდ სისხლში შაქრისა და სხეულის წონის რეგულირებით არ შემოიფარგლებოდეს. ფსიქიატრია კი ამ მედიკამენტების კვლევის ერთ-ერთ ყველაზე საინტერესო ახალ მიმართულებად ყალიბდება.

წყარო: Acta Psychiatrica Scandinavica