რატომ არის მნიშვნელოვანი რეგულარული ძილის რეჟიმი ჯანმრთელობისთვის? - ზაზა წერეთელი განმარტავს

რეგულარული ძილის რეჟიმის მნიშვნელობის შესახებ წერს სოციალურ ქსელში ჯანდაცვის ექსპერტი, ნორვეგიის სამეფოს ჯანდაცვის სამინისტროს უფროსი მრჩეველი ზაზა წერეთელი.

ზაზა წერეთელი:

ბოლო პერიოდში გამოქვეყნებულმა დიდმა სამეცნიერო კვლევამ ყურადღება გაამახვილა ძილის ერთ მნიშვნელოვან, მაგრამ ხშირად ნაკლებად შეფასებულ ასპექტზე — ძილის რეგულარულობაზე. კვლევა მიუთითებს, რომ დაძინებისა და გაღვიძების დროის სტაბილურობა შეიძლება მნიშვნელოვანი ფაქტორი იყოს გრძელვადიანი ჯანმრთელობის დაცვისთვის.

კვლევა ეყრდნობა მონაცემებს UK Biobank-ისგან, რომელიც მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ბიომედიცინო კვლევითი ბაზაა. 500,000-ზე მეტი ადამიანი, ასაკით 40–69 წელი, ჩაერთო კვლევაში 2006–2010 წლებში ბრიტანეთის ეროვნული ჯანმრთელობის სამსახურის (NHS) მეშვეობით 22 კვლევით ცენტრში. მონაწილეებმა წარმოადგინეს ინფორმაცია საკუთარი ჯანმრთელობის მდგომარეობის, ცხოვრების წესის, სამედიცინო ისტორიის შესახებ, ასევე ჩაბარეს ბიოლოგიური ნიმუშები.

შემდგომში, 2013–2015 წლებში, დაახლოებით 106,000 შემთხვევითად შერჩეულმა მონაწილემ მონაწილეობა მიიღო 7-დღიან ძილის მონიტორინგში. მათ მაჯაზე ეცვათ სპეციალური მოწყობილობა, რომელიც აფიქსირებდა ძილისა და აქტივობის რეჟიმს. ამ ჯგუფიდან დაახლოებით 89,000 მონაწილეზე იყო ხელმისაწვდომი სრული მონაცემები, რაც მკვლევრებს საშუალებას აძლევდა შეესწავლათ ძილის რეგულარულობა და მისი კავშირი ჯანმრთელობის შედეგებთან.

მონაწილეებს აკვირდებოდნენ 7 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში, რათა შეეფასებინათ კავშირი ძილის რეჟიმსა და სიკვდილიანობას შორის. მკვლევრებმა გამოიყენეს მაჩვენებელი, რომელსაც ეწოდება ძილის რეგულარულობის ინდექსი (Sleep Regularity Index – SRI). ეს ინდექსი აჩვენებს, რამდენად სავარაუდოა, რომ ადამიანი ერთსა და იმავე დროს იყოს დაძინებული ან ფხიზლად ორი მომდევნო დღის განმავლობაში.

მაღალი SRI ნიშნავს უფრო რეგულარულ ძილს. დაბალი SRI მიუთითებს არარეგულარულ ძილის რეჟიმზე, როდესაც დაძინებისა და გაღვიძების დრო ხშირად იცვლება.

დაკვირვების პერიოდში რამდენიმე ათასი მონაწილე გარდაიცვალა სხვადასხვა მიზეზით, მათ შორის გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებითა და კიბოთი. კვლევამ აჩვენა მნიშვნელოვანი კავშირი ძილის რეგულარულობასა და სიკვდილიანობას შორის:

ადამიანებს, რომელთაც ძალიან არარეგულარული ძილის რეჟიმი ჰქონდათ, ჰქონდათ დაახლოებით 50%-ით უფრო მაღალი რისკი სიკვდილის ნებისმიერი მიზეზით, შედარებით მათთან, ვისაც საშუალოდ რეგულარული ძილი ჰქონდა.

ასევე უფრო მაღალი იყო გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებით გარდაცვალების რისკი. მსგავსი ტენდენცია დაფიქსირდა კიბოთი გარდაცვალების შემთხვევებშიც.

მნიშვნელოვანია, რომ ეს კავშირი შენარჩუნდა მაშინაც კი, როდესაც მკვლევრებმა გაითვალისწინეს სხვა ფაქტორები, რომლებიც ჯანმრთელობაზე მოქმედებს, მაგალითად:

ძილის საერთო ხანგრძლივობა, ასაკი და სქესი, მოწევა და ალკოჰოლის მოხმარება, სხეულის მასა, ფიზიკური აქტივობა და უკვე არსებული დაავადებები.

ადამიანის ორგანიზმი მუშაობს ცირკადული რიტმის მიხედვით — ეს არის სხეულის ბუნებრივი 24-საათიანი ბიოლოგიური საათი, რომელიც არეგულირებს ძილს, ჰორმონებს, მეტაბოლიზმს და სხვა მნიშვნელოვან პროცესებს. არარეგულარულმა ძილის რეჟიმმა შეიძლება დაარღვიოს ეს ბიოლოგიური სისტემა და დროთა განმავლობაში ასეთი დარღვევები შეიძლება გაზრდიდეს ქრონიკული დაავადებების განვითარების რისკს.

კვლევა მიუთითებს, რომ როდის გვძინავს შეიძლება თითქმის ისეთივე მნიშვნელოვანი იყოს, როგორც რამდენ ხანს გვძინავს. სტაბილური ძილის რეჟიმის დაცვა შეიძლება იყოს მარტივი, მაგრამ მნიშვნელოვანი ნაბიჯი ჯანმრთელობის გაუმჯობესებისთვის.

მთავარი გზავნილი

ძილი ჯანმრთელობის ერთ-ერთი ძირითადი საფუძველია. კვლევის შედეგები მიუთითებს, რომ ძილის რეგულარულობა — ერთსა და იმავე დროს დაძინება და გაღვიძება — შეიძლება დაეხმაროს სერიოზული დაავადებებისა და ნაადრევი სიკვდილის რისკის შემცირებას.