საიდან გაჩნდა ნაყინი? - საიმპერატორო დესერტის ისტორია

როდესაც ზაფხულის ცხელ დღეს ნაყინს მოვირთმევთ, იშვიათად ვფიქრობთ იმაზე, რომ ამ საყვარელ დესერტს ათასწლოვანი, საიმპერატორო ისტორია აქვს. სანამ მაცივრები და სანაყინეები გაჩნდებოდა, ყინულოვანი დესერტი მიუწვდომელ ფუფუნებად ითვლებოდა, რომლითაც ტკბობა მხოლოდ მეფეებს, იმპერატორებსა და უმდიდრეს დიდებულებს შეეძლოთ.

საიდან იღებს სათავეს მსოფლიოში ყველაზე პოპულარული საზაფხულო ტკბილეული და როგორ იქცა ის სამეფო კარიდან ყველასთვის ხელმისაწვდომ სიამოვნებად?

მთებიდან ჩამოტანილი თოვლი და ძველი მსოფლიოს „სორბეტი“

ნაყინის წინაპარი არა რძისგან, არამედ ნატურალური თოვლისა და ხილის წვენებისგან მზადდებოდა.

ძველი ჩინეთი (ძვ.წ. 2000 წელი): ისტორიული წყაროების თანახმად, ჩინეთის სამეფო კარზე ამზადებდნენ ნარევს, სადაც ბრინჯსა და რძეს თოვლში ყინავდნენ. მოგვიანებით, ჩინელებმა ისწავლეს ხილის წვენებისა და თოვლის შერევა.

ალექსანდრე მაკედონელი და რომის იმპერია: ალექსანდრე მაკედონელს უყვარდა თოვლი, რომელსაც თაფლითა და ნექტარით არომატიზებდნენ. ხოლო რომის იმპერატორი ნერონი (ახ.წ. 37-68 წწ.) სპეციალურად გზავნიდა მორბენლებს აპენინის მთებში, რათა მათ სწრაფად ჩამოეტანათ თოვლი და ყინული. მას უმალვე ურევდნენ ხილის პიურესა და თაფლს.

„იახჩალები“ - უძველესი მაცივრები უდაბნოში

ყველაზე დიდი გამოწვევა ყინულის ზაფხულამდე შენახვა იყო. ძველ სპარსეთში (ძვ.წ. 400 წელს) ინჟინრებმა შექმნეს გენიალური ნაგებობა - იახჩალი (Yakhchāl).

ეს იყო გიგანტური, კონუსისებური მიწისქვეშა საცავი, სადაც პასიური გაგრილებისა და ქარის გუმბათოვანი არქიტექტურის წყალობით, ზაფხულის ცხელ დღეებშიც კი ყინული არ დნებოდა. სპარსელები იახჩალებში ინახავდნენ თოვლს და ამზადებდნენ დესერტს, რომელსაც ფალუდე (Faloodeh) ერქვა - ვარდის წყლით, ლიმონითა და ლაფშით შეზავებულ ყინულს.

მარკო პოლო და რძის რევოლუცია ევროპაში

დიდი ხნის განმავლობაში ევროპაში ყინულის დესერტები მივიწყებული იყო. სიტუაცია XIII საუკუნის ბოლოს შეიცვალა, როდესაც ვენეციელი მოგზაური მარკო პოლო ჩინეთიდან იტალიაში დაბრუნდა.

მან ევროპაში ჩამოიტანა რეცეპტი, სადაც ყინულის დასამზადებლად მარილწყალს იყენებდნენ (მარილი ყინულის დნობის ტემპერატურას წევს, რაც ნარევის სწრაფად გაყინვას უწყობს ხელს). იტალიელებმა რეცეპტს რძე და ნაღები დაამატეს - სწორედ ასე დაიბადა თანამედროვე, ნაღების ნაყინის პირველი პროტოტიპი.

როდესაც იტალიელი დიდებული ეკატერინე მედიჩი 1533 წელს საფრანგეთის მომავალ მეფე ანრი II-ზე დაქორწინდა, მან საფრანგეთში საკუთარი იტალიელი მზარეულები წაიყვანა. სწორედ მათ გააცნეს ფრანგულ სამეფო კარს გაყინული დესერტის საიდუმლო.

პირველი სახალხო კაფე და „პლომბირი“

საუკუნეების მანძილზე ნაყინის რეცეპტი სამეფოში საიდუმლოდ ინახებოდა. 1686 წელს პარიზში იტალიელმა ფრანჩესკო პროკოპიომ გახსნა პირველი საზოგადოებრივი კაფე - Café Procope.

მან ნაყინი ფართო საზოგადოებას შესთავაზა (კაფეს ხშირი სტუმრები იყვნენ ნაპოლეონ ბონაპარტი, ბენჯამინ ფრანკლინი და ვოლტერი). ამის შემდეგ ნაყინმა მასობრივი პოპულარობა მოიპოვა.

XIX საუკუნეში, საფრანგეთის ქალაქ პლომბიერ-ლე-ბენში (Plombières-les-Bains) შეიქმნა რეცეპტი, სადაც ნაღებს, კვერცხის გულსა და დაშაქრულ ხილს იყენებდნენ. სწორედ ამ ქალაქის სახელიდან გაჩნდა ყველასთვის ნაცნობი დასახელება „პლომბირი“.

1904 წელს კი, აშშ-ში, სენტ-ლუისის მსოფლიო გამოფენაზე, ნაყინის გამყიდველს ჭურჭელი გაუთავდა. მის გვერდით მდგომმა სირიელმა კონდიტერმა, ერნესტ ჰამვიმ, იდეა წამოაყენა - თავისი ცხელი ვაფლები ძაბრისებურად გადაახვია და ნაყინი შიგნით ჩადო. ასე დაიბადა ვაფლის ჭიქა.

დღეს ნაყინი ზაფხულის ყველაზე ხელმისაწვდომი და საყვარელი სიამოვნებაა. თუმცა, როდესაც მის ცივ და ტკბილ გემოს შეიგრძნობთ, გაიხსენეთ, რომ თქვენ გემოს უსინჯავთ დესერტს, რომელსაც ათასწლოვანი საიმპერატორო ისტორია, უდაბნოს საინჟინრო მიღწევები და სამეფო კარის საიდუმლოები ახლავს თან.