"საცხოვრებლად ვრჩები თბილისში..."- დღესასწაული, რომელიც მარჩელო მასტროიანს სამ დღეში მოუწყეს

იტალიელი კინოვარსკვლავი, მარჩელო მასტროიანი თბილისს, 1988 წლის მარტში სტუმრობდა. მასაც, ისევე როგორც ყველა ჩამოსულს, სერგო ფარაჯანოვთან სტუმრობა მოუთხოვია.

"მასტროიანი ვინღაა? დამანებეთ თავი, ავად ვარ!" - უთქვამს სერგოს ირაკლი კვირიკაძისთვის, რომელსაც მარჩელოს მასპინძლობა დაევალა.

იმ დაუვიწყარ საღამოს, ირაკლი კვირიკაძემ, თბილისში სტუმრად მყოფი მარჩელო მასტროიანი, სერგო ფარაჯანოვის სახლში წაიყვანა. მათ თან ახლდათ თარჯიმანი, რადგან დიდმა იტალიელმა მსახიობმა რუსული ენა ცუდად, ქართული კი, საერთოდ არ იცოდა.
როცა ფარაჯანოვის სახლს მიუახლოვდნენ, სტუმრები გააოცა ჩაბნელებულმა ფანჯრებმა და აბსოლუტურმა სიბნელემ, ერთი შეხედვით ჩანდა, რომ სახლში ცოცხალი სულიერი არავინ იყო.

ირაკლიმ კარგად იცოდა სერგოს სიურპრიზებისა და ოინების ამბავი, ამიტომ კარს ხელი ნელა ჰკრა... ის გაიღო. სამეულმა გულის ფანცქალით გადააბიჯა ზღურბლს და ყოყმანით შედგა ფეხი სიბნელეში ჩაძირულ სიცარიელეში. და ამ დროს ოთახი უცებ გაჩახჩახდა შუქით.

მასპინძელი – სერგო ფარაჯანოვი მოუთმენლად ელოდებოდა ძვირფას სტუმარს და უზარმაზარი მდიდრული მაგიდა გაეწყო, რომლის გარშემო ოცდაათამდე სტუმარი (მასპინძლის მეგობრები) შეკრებილიყო. აქ იყო მსახიობი და მომღერალი, მხატვარი და გოგირდის აბანოს მექისე, არქიტექტორი და ოპერის სუფლიორი, კინოსტუდია "ქართული ფილმის" პარტორგანიზაციის მდივანი და ბრილიანტების ვაჭარი, ექიმი და პარიკმახერი...

ამ ჯადოსნურ საღამოს იუმორით, ოხუნჯობებითა და მჭევრმეტყველებით ცნობილმა ფარაჯანოვმა თავის თავს გადაამეტა: სახლის კედლები ლამის დაინგრა მხიარული სიცილისაგან. სულ მალე თარჯიმანიც კი აღარ იყო საჭირო – ნიჭი და სიყვარული ხომ ყველა ენაზე გასაგებია.

სტუმრები დილის ოთხ საათზე დაიშალნენ. ფარაჯანოვმა თავად იკისრა იტალიელი სტუმრის გაცილება. მარჩელო, სერგო და თარჯიმანი კოტე მესხის ქუჩაზე დაეშვნენ.

ერთ-ერთი თბილისური ძველი სახლის დაბალ აივანთან ფარაჯანოვი შეჩერდა. სერგომ იცოდა, რომ ამ სახლში დიდი იტალიელი მსახიობის თაყვანისმცემელი ქალი ცხოვრობდა.
შოუ გრძელდებოდა.

ირაკლი კვირიკაძე შემდგომში სიამოვნებით იხსენებდა დიალოგს, რომელიც ორ გენიოსს შორის გაიმართა:

– მარჩელო, აქ შენი სიყვარული ცხოვრობს. ის მთელი ცხოვრება მხოლოდ შენ - მარჩელო მასტროიანს გელოდებოდა, – ეშმაკური ღიმილით მიმართა სერგომ იტალიელს.
– ჩემი სიყვარული? – გაოცდა მასტროიანი.
– დიახ, მას შუშანა ჰქვია და 74 წლისაა. ის ქალწულად დარჩა შენს მოლოდინში.
მარჩელომ შიშით შეხედა სერგოს:
– 74 წლის?
– ჰო, 74-ის. ის ისევ შენ გელოდება. მთელი ცხოვრება გელოდება და შენც მოხვედი.

ფარაჯანოვი უცებ დატრიალდა, სახლის ეზოში პატარა კიბე იპოვა, აივანს მიადგა და ზედ აძვრა.

მარჩელო დაჰიპნოზებულივით მიჰყვა მას უკან. მამაკაცები პატარა საძინებელში აღმოჩნდნენ.
მთვარის შუქით განათებულ ოთახში მათ დაინახეს საწოლი, რომელზედაც ფუმფულა სხეულიან შუშანას ეძინა. მისი ბინის კედლებზე შპალერის ნაცვლად იტალიელი მსახიობის პორტრეტები იყო გაკრული. 

მამაკაცები საწოლს მიუახლოვდნენ, სერგო ქალისკენ დაიხარა და უჩურჩულა:
– შუშანა, გაიღვიძე, შენი ოცნება მოვიდა. გაახილე თვალები, პატარავ!
ბებერმა, ორასკილოიანმა ქალმა თვალები გაახილა, იცნო ოხუნჯი მეზობელი და უხეშად ჰკითხა:
– ახლა რაღა ჯანდაბა გინდა?
– შუშანა, შენ ვისზე ოცნებობდი მთელი ცხოვრება? მასტროიანი გიყვარს, არა?
– მასტროიანი? დიახ, მიყვარს, მერე შენ რა?
– აი, მოგიყვანე, შენი იყოს, - გაბადრული სახით უთხრა სერგომ გაოცებულ ქალს, ყოველგვარი ცერემონიების გარეშე ქეჩოში წაავლო ხელი მარჩელოს და ცხვირი ქალის ფუმფულა მკერდში ჩააყოფინა.

შუშანა დაეჭვდა:
– ეს მართლა ნამდვილი მასტროიანია?
მარჩელომ ქალს გაუღიმა. მას მოსწონდა ეს თამაში, თუმცა თავს უხერხულად გრძნობდა... მაინც მოახერხა და შუშანას რუსულად უთხრა:
– Шушанна, я лублу тебе!

შუშანამ შეხედა მამაკაცს და უცებ გააცნობიერა, რომ მის წინ ნამდვილი მარჩელო მასტროიანი იდგა – მამაკაცი, რომელზედაც მთელი ცხოვრება ოცნებობდა.

ცრემლმორეულმა ქალმა მარჩელოს ხელები მოხვია და გულში ჩაიკრა გულაჩუყებული იტალიელი კინოვარსკვლავი.
ფარაჯანოვი საძინებლიდან გამოიპარა, კარები ჩუმად დაკეტა, აივანზე დადგა და შუა საუკუნეების გამომცხადებელივით ხმამაღლა დაიყვირა:
– შუშანა კაზარიანი უბიწოებას კარგავს. მე გაჩვენებთ მის ზეწარს...

საყოველთაო ხარხარში სერგომ ვერც კი შეძლო წინადადების დასრულება. ხმაურზე მეზობლებს გაღვიძებოდათ და სულ მალე მთელი სოლოლაკის უბანი ფეხზე დადგა. ვიწრო ქუჩაზე ნელ-ნელა იკრიბებოდა ხალხი: ზოგს ღვინის ბოთლი ეჭირა ხელში, ზოგს პური და მწვანილი, ზოგსაც ის საჭმელი, რაც კი სახლში მოეპოვებოდათ. სახელდახელოდ გაიშალა სუფრა და ქეიფიც გაგრძელდა.

მიმქრალი მთვარის შუქზე მარჩელო უსმენდა ქართულ მრავალხმიან სიმღერებს, ენობრივი ბარიერის მიუხედავად ცურავდა სახალხო სიყვარულის მორევში და თავს უბედნიერეს ადამიანად გრძნობდა.

ის ყვიროდა: "ეშმაკსაც წაუღია ყველა ოსკარი. ვითხოვ პოლიტიკურ თავშესაფარს, საცხოვრებლად თბილისში ვრჩები"...

***

მასტროიანი საქართველოში სამი დღე დარჩა. იყო შეხვედრა მსახიობთან სახელმწიფო ფილარმონიაში და ფილმების ჩვენება მისი მონაწილეობით. საპატიო სტუმარს აჩვენეს ღირსშესანიშნაობანი, აიყვანეს ჯვრის მონასტერში.

კინორეჟისორ ელდარ შენგელაიას მოგონებებიდან:

"მარჩელოს გავუმართეთ ნადიმი რეზო თაბუკაშვილთან და მედეა ჯაფარიძესთან სახლში. ჩემთანაც იყო სახლში. შემდეგ წავიყვანეთ სერგო ფარაჯანოვთან. იქ ძალიან საინტერესო ამბავი მოხდა. ფარაჯანოვი მთაწმინდაზე, ისეთ ადგილზე ცხოვრობდა, სადაც დიდი მანქანა ბოლომდე ვერ ადიოდა. ჩვენ ჩამოვედით მანქანიდან და გზას ფეხით გავუყევით, ამ დროს ერთ-ერთი თბილისური ეზოდან გამოვიდა ქალი, რომელსაც ხელში ვედრო ეჭირა. მარჩელო რომ დაინახა, გაჩერდა, უცებ ვედრო ძირს დააგდო და ატეხა ყვირილი: მარჩელო ჩამოვიდა, მარჩელო ჩამოვიდაო, და ასე კივილ-კივილით შევარდა ეზოში. ჩვენ შევედით სერჟიკასთან, ის საოცარი ადამიანი იყო, იყო კაცი-თეატრი. როცა სერჟიკასგან გამოვედით, ქვემოთ უამრავი ხალხი დაგვხვდა ყვავილებით. ისინი მივიდნენ მარჩელოსთან. გაოცებული იყო: ასე თბილად ხალხი იტალიაში არ შემხვედრიაო, თქვა ცრემლმორეულმა".

***

"…ქართულ სტუმართმოყვარეობაზე, მზად ვარ, თუნდაც მთელი საათი ვილაპარაკო, — თქვა თბილისში მიცემულ ინტერვიუებში მარჩელომ. — ორი დღე თავს საშობაო ბატად ვგრძნობდი, რომელსაც დასაკლავად ასუქებენ. ასეთი ცხოვრების კიდევ ერთი კვირა და მე სადმე დავიმალებოდი ცოტა ხნით, უბრალოდ, დასასვენებლად. ჩემთვის ძალიან სამწუხარო იქნებოდა, დიდი ხნით დავშორებოდი ჩემს აქაურ მეგობრებს. ჩემი მეგობრები კი არიან მსახიობები, რეჟისორები და მაყურებლები…

ყოველ ნაბიჯზე საყოველთაო ყურადღების ცენტრში ვარ. თანაც საკუთარ ემოციებს თქვენთან ისეთი ტემპერამენტით გამოხატავენ, რაც მხოლოდ იტალიელებში თუ შეიძლება ნახო. საერთოდ, ქართველები და იტალიელები, როგორც გაირკვა, ბევრი რამით ჰგვანან ერთმანეთს. თქვენი ხალხი ძალიან მომეწონა. იცით, ცალკეული ადამიანი იუმორის გრძნობით შეიძლება ყველგან შეგხვდეს. მაგრამ ის, რომ საერთო ეროვნულ ხასიათში იყოს იუმორი, ირონია, უნარი — გაამასხარაოს ყველაფერი, მათ შორის, პირველ რიგში, საკუთარი თავი — ეს დიდი იშვიათობაა. და ეს შესანიშნავია!"