ვიტილიგოს მკურნალობაში ახალი ეპოქა დაიწყო

ვიტილიგოს მკურნალობაში მნიშვნელოვანი სიახლეა. ფართომასშტაბიანმა კლინიკურმა კვლევამ აჩვენა, რომ დღეში ერთხელ მისაღები პრეპარატი - უპადაციტინიბი (სავაჭრო სახელწოდება Rinvoq) პაციენტების ნაწილში კანის დაკარგული პიგმენტაციის მნიშვნელოვან აღდგენას იწვევს.

კვლევის შედეგები 2026 წლის აგვისტოში ავტორიტეტულ სამედიცინო ჟურნალ The Lancet-ში გამოქვეყნდა.

ორი III ფაზის კვლევა 18 ქვეყანაში ჩატარდა და მასში 12 წლისა და უფროსი ასაკის 614 პაციენტი მონაწილეობდა, რომლებსაც არასეგმენტური ვიტილიგო ჰქონდათ.

მონაწილეები 48 კვირის განმავლობაში ყოველდღიურად იღებდნენ 15 მგ უპადაციტინიბს ან პლაცებოს.

48 კვირის შემდეგ უპადაციტინიბის ჯგუფებში პაციენტების დაახლოებით 19–21%-ს სხეულზე ვიტილიგოთი დაზიანებული უბნების მინიმუმ 50%-იანი გაუმჯობესება აღენიშნა, მაშინ როცა პლაცებოს ჯგუფში ეს მაჩვენებელი დაახლოებით 6% იყო.

კიდევ უფრო თვალსაჩინო შედეგი დაფიქსირდა სახეზე: პრეპარატის მიმღებთა დაახლოებით 23–25%-მა სახის პიგმენტაციის მინიმუმ 75%-იანი აღდგენა მიაღწია, პლაცებოს ჯგუფში კი ასეთი შედეგი მხოლოდ 6–7%-ს ჰქონდა.

უპადაციტინიბი JAK ინჰიბიტორების ჯგუფის პრეპარატია. ის ზემოქმედებს იმ იმუნურ მექანიზმებზე, რომლებიც ვიტილიგოს დროს მელანოციტების, კანის პიგმენტის წარმომქმნელი უჯრედების დაზიანებაში მონაწილეობს.

ამგვარად, მკურნალობის მიზანი არა მხოლოდ ლაქების დაფარვა, არამედ დაავადების გამომწვევ იმუნურ პროცესზე ზემოქმედებაა.

კვლევაში ახალი უსაფრთხოების სიგნალი არ გამოვლენილა, თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ პრეპარატი სრულიად ურისკოა. JAK ინჰიბიტორებს შეიძლება ჰქონდეთ სერიოზული გვერდითი მოვლენები, მათ შორის ინფექციების, თრომბოზის, გულ-სისხლძარღვთა მოვლენებისა და ზოგიერთი სიმსივნის გაზრდილი რისკი, ამიტომ მკურნალობა ექიმის მიერ პაციენტის ინდივიდუალური რისკების შეფასებას მოითხოვს.

სიახლეს განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ისიც ანიჭებს, რომ 2026 წელს უპადაციტინიბი ევროკავშირში დამტკიცდა არასეგმენტური ვიტილიგოს სამკურნალოდ 12 წლისა და უფროსი ასაკის იმ პაციენტებში, რომლებსაც სისტემური თერაპია სჭირდებათ. ეს ვიტილიგოსთვის ევროკავშირში დამტკიცებული პირველი სისტემური მკურნალობაა.

მიუხედავად იმედისმომცემი შედეგებისა, პრეპარატი ყველა პაციენტში სრულ რეპიგმენტაციას არ იწვევს. თუმცა სპეციალისტებისთვის კვლევა მნიშვნელოვანი ნაბიჯია იმ დაავადების მკურნალობაში, რომლისთვისაც სისტემური თერაპიის შესაძლებლობები აქამდე უკიდურესად შეზღუდული იყო.

წყაროები: The Lancet; European Medicines Agency (EMA).